Düzenle
Külah ne ile yapılıyor? Çocukluk kokan bir dondurmanın peşinde geçen gün
Bazı kokular insanı yıllar öncesine götürür. Kayseri’de yaz akşamları sokağa çıktığımda duyduğum taze ekmek kokusu, annemin mutfaktan gelen yemek kokusu ya da eski mahallemizdeki küçük dondurmacının önünden geçerken aldığım o tatlı koku bana hep aynı şeyi hatırlatır: Çocukluğumu.
Yıllardır tuttuğum günlüklerden birinde şöyle bir cümle yazmışım:
“Bazı mutluluklar çok küçük şeylerin içinde saklanıyor. Bazen bir dondurma külahı bile insanın bütün gününü değiştirebiliyor.”
O gün neden böyle yazdığımı bugün hâlâ hatırlıyorum.
Kayseri’de sıcak bir yaz günüydü. Akşamüstü işten çıkmış, biraz yürümek için eski mahalleme doğru gitmiştim. Çocukken babamla gittiğimiz küçük dondurmacının hâlâ açık olduğunu görünce istemsizce durdum. Camın arkasında duran renk renk dondurmalar, eski tahta sandalyeler ve dışarıdaki külah kokusu beni yıllar öncesine götürdü.
İçeri girdim ve dondurmacıya çocukken sorduğum sorunun aynısını sordum:
“Külah ne ile yapılıyor?”
Külah ne ile yapılıyor? Basit görünen ama içinde emek olan bir lezzet
Dondurmacı gülümseyerek bana çocukken verilen cevaba benzer bir cevap verdi:
“Un, şeker, yağ ve biraz da ustalık.”
Aslında kulağa çok basit geliyor. Fakat o an fark ettim ki bazı şeylerin değeri içinde bulunan malzemeden çok daha fazlasında saklı.
Dondurma külahı genellikle un, şeker, su veya süt, yumurta, bitkisel yağ ya da tereyağı benzeri yağlar kullanılarak hazırlanır. İnce bir hamur haline getirilen karışım özel makinelerde pişirilir ve daha sonra sıcak haldeyken şekil verilerek külah görünümünü alır.
Külahın o hafif çıtır yapısının sırrı ise pişirme tekniğinde gizlidir. Çok kalın olursa dondurmanın ağırlığını taşıyamaz, çok ince olursa hemen kırılır. İyi bir külah hem dayanıklı hem de ağızda hoş bir tat bırakacak kadar hafif olmalıdır.
Bunu dinlerken aklıma çocukluğum geldi.
O zamanlar külahın nasıl yapıldığını hiç düşünmezdim. Benim için önemli olan tek şey, babamın elime uzattığı dondurmanın yavaş yavaş erimesi ve son lokmada külahın dibindeki tatlı parçayı yiyebilmekti.
Bir külahın içinde saklanan çocukluk anıları
Babamla dondurma almaya çıktığımız günleri çok net hatırlıyorum. Mahallemizdeki dondurmacının önünde uzun kuyruk olurdu. Herkes sırayla bekler, çocuklar ellerindeki bozuk paraları sıkıca tutardı.
Ben her zaman en büyük külahı isterdim.
Babam ise gülerek:
“Büyük alırsan bitiremezsin.”
derdi.
Tabii ki ben her seferinde bitireceğimi söylerdim.
Çocukken insanın kendine güveni ne kadar farklı oluyor. Bir külah dondurmayı bile büyük bir başarı gibi görüyorsun.
Yıllar geçti. Büyüdük. İşler, sorumluluklar, gelecek kaygıları hayatımıza girdi. Fakat bazı küçük mutluluklar hiç değişmedi.
O gün dondurmacının önünde dururken hissettiğim şey tam olarak buydu. Bir anlığına geçmişe dönmüş gibiydim.
Külah yapımında kullanılan malzemeler ve geleneksel yöntemler
Külah üretimi aslında küçük bir mutfak işinden çok daha detaylı bir süreçtir.
Un
Külahın temel malzemelerinden biri undur. Kullanılan unun kalitesi, külahın dokusunu doğrudan etkiler. Çok sert bir hamur istenmez çünkü külahın ince ve gevrek olması gerekir.
Şeker
Şeker sadece tat vermek için kullanılmaz. Aynı zamanda külahın renginin oluşmasına ve çıtır yapısının gelişmesine yardımcı olur.
Yağ
Okumaya Değer: Köpek Kur'an'da geçiyor mu ?
Yağ, külaha lezzet ve kıvam kazandırır. Fazla kullanılırsa ağır bir tat bırakabilir, az kullanılırsa külah kuru olabilir.
Yumurta
Bazı külah tariflerinde yumurta kullanılır. Yumurta, hamurun bağlanmasına ve daha dengeli bir yapı oluşmasına katkı sağlar.
Su veya süt
Hamurun hazırlanması için sıvı malzeme gerekir. Bazı üreticiler daha yoğun aroma için süt tercih eder.
Bu malzemeler birleştiğinde ortaya sadece dondurmayı taşıyan bir kap çıkmaz. Aslında dondurmanın tamamlayıcısı olan özel bir tat oluşur.
Kayseri’de geçen o akşam ve küçük bir hayal kırıklığı
Dondurmayı alıp dışarı çıktığımda eski günlerin tamamen geri geleceğini düşünmüştüm.
Ama olmadı.
Bunu itiraf etmek biraz üzücüydü.
Çocukken aynı sokakta yürümek, aynı dükkânın önünde durmak insana geçmişi geri getirecekmiş gibi geliyor. Fakat zaman hiçbir şeyi olduğu gibi bırakmıyor.
Dondurmacının önündeki eski kalabalık yoktu. Bazı arkadaşlarım başka şehirlere taşınmıştı. Mahalledeki birçok bina değişmişti.
Bir an içimde garip bir boşluk hissettim.
Ama sonra elimdeki külaha baktım.
Aslında değişmeyen şeyin ne olduğunu fark ettim.
Bazı tatlar insanın hafızasında yaşamaya devam ediyor.
Külah ne ile yapılıyor sorusunun arkasındaki gerçek hikâye
Bugün internette “Külah ne ile yapılıyor?” diye arama yaptığımızda karşımıza genellikle malzeme listeleri çıkar.
Un, şeker, yağ, yumurta…
Ama bana göre gerçek cevap bundan biraz daha farklı.
Bir külahın içinde onu yapan kişinin emeği, onu yiyen kişinin anısı ve paylaşılmış zamanlar vardır.
Bir dondurmacı sabah erken saatlerde dükkânını açar. Hamuru hazırlar, makineleri çalıştırır, yüzlerce külah üretir. Belki onun için bu günlük bir iştir.
Ama o külahlardan biri, başka bir insan için yıllar sonra hatırlanacak bir anıya dönüşebilir.
Bence lezzetin en güzel tarafı da burada.
Modern dünyada değişen külah çeşitleri
Günümüzde klasik külahların yanında farklı seçenekler de bulunuyor.
Çikolata kaplı külahlar, renkli külahlar, daha kalın yapılı özel külahlar ve farklı aromalarla hazırlanan çeşitler artık dondurma kültürünün bir parçası haline geldi.
Teknoloji ve üretim yöntemleri değişse de temel fikir aynı kaldı.
Dondurmayı daha keyifli hale getiren, kolay taşınabilen ve yenilebilir bir kap oluşturmak.
Bazen düşünüyorum:
“Yıllar sonra çocuklar bugün yediği külahları hatırlayacak mı?”
Bence hatırlayacak.
Çünkü insan hafızası çoğu zaman büyük olaylardan çok küçük anları saklıyor.
“Külah ne ile yapılıyor” konusunu beğendiyseniz Kiru sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.
Bir külahın bana öğrettiği şey
O akşam günlüğüme yeni bir sayfa ekledim.
Şöyle yazdım:
“Bugün eski bir dondurmacının önünde durdum. Geçmişi aradım ama bulamadım. Sonra elimdeki külahın tadına baktım ve aslında geçmişin tamamen kaybolmadığını anladım.”
Külah ne ile yapılıyor sorusunun cevabı elbette un, şeker ve emekle başlıyor. Fakat benim için anlamı bundan çok daha büyük.
Bir külah, bazen babayla geçirilen bir akşamdır.
Bazen çocukluk heyecanıdır.
Bazen yıllar sonra aynı sokağa dönüp hissedilen buruk bir mutluluktur.
Hayat değişiyor, insanlar büyüyor, şehirler dönüşüyor. Fakat bazı küçük tatlar bize kim olduğumuzu hatırlatmaya devam ediyor.
Belki de bu yüzden bir dondurmanın külahı sadece dondurmayı taşımaz.
Biraz geçmişimizi, biraz anılarımızı ve biraz da içimizde kalan çocuğu taşır.