İzmir’de Bir Kahve Masasında Başlayan Büyük Soru
İzmir’de yaşıyorsan bazı tartışmalar kaçınılmazdır. Mesela “boyoz mu kumru mu daha iyi?”, “deniz mi daha çok kokuyor yoksa Alsancak sokakları mı?” ve tabii ki en tehlikelisi: arkadaş grubunda ortaya atılan coğrafya soruları.
Geçen gün yine böyle bir an yaşandı. Masada üç kişi, önümde yarım kalmış bir soğuk kahve, arka fonda martı çığlıkları… Ve arkadaşım Cenk, sanki hayatın anlamını sorar gibi cümleyi bıraktı:
“Abi K Maraş Türkiye’nin kaçıncı büyük şehri?”
Bir saniye sessizlik oldu. O sessizlik var ya… hani beynin Google’a bağlanmaya çalışırken internetin çekmediği an gibi.
Ben de otomatik olarak yaptım: kaş kaldırma + düşünüyormuş gibi yapma + konuyu espriye vurma üçlüsü.
“Büyük mü dedin… nüfus mu, yüzölçümü mü, yoksa ego sıralaması mı?”
Masadakiler güldü ama içimde başka bir şey başladı. Çünkü ben bu soruları hafife alan biri değilim. Gece yatağa yatınca bile “Acaba gerçekten kaçıncı?” diye düşünüp sonra kendimi Balkan ülkelerinin nüfus sıralamasında bulabiliyorum.
Ve işte o an zihnimde bir kapı açıldı: Kahramanmaraş.
Kahramanmaraş ve Sıralama Takıntımız
Merhaba arkadaşlar! Bu içerikte “K Maraş Türkiye’nin kaçıncı büyük şehri” ile ilgili en güncel bilgileri sizlerle paylaşacağız.
Kahramanmaraş… sadece bir şehir değil, aynı zamanda Türkiye’de şehir sıralaması sorularının gizli tetikleyicisi gibi.
“K Maraş Türkiye’nin kaçıncı büyük şehri?” sorusu aslında basit bir merak gibi duruyor ama Türkiye’de herkesin içinde gizli bir “şehir sıralama uzmanı” varmış gibi bir anda aktifleşiyor.
Ben de İzmirli biri olarak bu konuda ayrı bir özgüvene sahibim. Çünkü İzmir’de büyüyen herkes kendini otomatik olarak “coğrafya konusunda hafif akademisyen” sanıyor. Ama iş ciddiye binince durum değişiyor.
Cenk telefona bakıyor:
“Google yazıyorum…”
Ben:
“Yazma, yanlış sonuç çıkarsa bütün arkadaşlık dinamikleri bozulur.”
Ama yazdı tabii.
Ve o an hepimiz bir gerçeği fark ettik: Kahramanmaraş Türkiye’nin büyük şehirleri arasında üst-orta sıralarda yer alan, ilk 20 bandında bir şehir.
Ama mesele sadece sayı değilmiş gibi hissettik. Çünkü biz aslında sayı değil, hikâye arıyorduk.
İzmirli Beyinlerin Coğrafya ile İmtihanı
Şunu itiraf edeyim: İzmir’de büyüyen biri olarak şehirleri sıralama işine biraz “duygusal” yaklaşıyorum.
Mesela:
İzmir = kesin ilk 3 (bizce tartışmasız)
İstanbul = tamam kabul, birinci
Ankara = “tamam sen de varsın”
Ama iş Anadolu şehirlerine gelince sistem çöküyor.
Geçenlerde başka bir arkadaşım dedi ki:
“Konya mı büyük, Bursa mı?”
Ben:
“Hangisi kalbimize daha yakınsa o daha büyük.”
Bu tamamen kaçış planıydı.
Ama işte “K Maraş Türkiye’nin kaçıncı büyük şehri?” sorusu öyle değil. Çünkü burada objektif bir gerçek var: Kahramanmaraş Türkiye’nin en büyük şehirleri arasında yaklaşık ilk 20 civarında yer alıyor.
Bunu öğrenince içimde garip bir rahatlama oldu. Sanki yıllardır çözülmemiş bir bulmaca çözülmüş gibi.
Kahramanmaraş Düşünürken Ben
O gece eve döndüğümde kendimi direkt Google Maps’te buldum. Haritayı açmışım, şehirleri sayıyorum.
“İstanbul 1… Ankara 2… İzmir 3… Bursa, Antalya, Adana…”
Bir noktadan sonra saymayı bırakıp “Ben neden bunu yapıyorum?” diye kendime sordum.
Ama cevap yok.
Çünkü insan bazen sadece bilgi öğrenmek istemiyor. İnsan bazen “dünyayı biraz daha kontrol ediyormuş” gibi hissetmek istiyor.
Kahramanmaraş’a gelince durdum.
Şehir orada duruyor. Ne bağırıyor ne dikkat çekmeye çalışıyor. Ama istatistiklerde kendine sağlam bir yer edinmiş.
Ve içimden şu geçti:
“Demek ki bazı şehirler yüksek sesle değil, istikrarlı şekilde büyüyor.”
Kahramanmaraş: Rakamların Arkasındaki Gerçek
İnsanlar genelde “kaçıncı büyük şehir?” sorusunu sadece rakam olarak düşünüyor ama işin içinde başka bir şey var.
Kahramanmaraş, Türkiye’nin sanayi, kültür ve nüfus açısından gelişen şehirlerinden biri olarak genelde ilk 20 büyük şehir arasında anılıyor. Bu da onu orta-üst segment bir şehir yapıyor.
Ama bunu böyle teknik söyleyince sıkıcı oluyor.
Ben bunu arkadaş grubuna şöyle anlattım:
“Bakın Kahramanmaraş şu an ligde play-off potasında.”
Cenk:
“Ne ligi?”
Ben:
“Şehirler Süper Ligi.”
Herkes güldü ama aslında kafalarda bir şey oturdu.
Çünkü bazı şehirler sadece büyüklükle değil, etkisiyle de hatırlanıyor.
Bir Sohbet, Bir Harita ve Fazla Düşünen Bir Beyin
Bir başka gün aynı konu tekrar açıldı. Bu sefer mekân değişmişti: Alsancak’ta küçük bir kitapçı kafe.
Elimde kitap, önümde kahve… ama aklım hâlâ şehir sıralamalarında.
Arkadaşım Elif dedi ki:
“Sen niye bu kadar taktın bu Kahramanmaraş işine?”
Durup düşündüm.
“Ben aslında şehre takmadım,” dedim. “Ben sıralamaya taktım.”
Çünkü kabul edelim, insan zihni her şeyi sıralamaya bayılıyor:
En iyi filmler
En iyi şehirler
En iyi tatlılar
En iyi yaz tatili yerleri
Ve ben de bunun hastasıyım.
Ama iş Kahramanmaraş’a gelince iş değişiyor. Çünkü orada sadece bir sayı yok, bir kimlik var.
İç Ses: Gereksiz Detayları Fazla Ciddiye Alan Adam
İç sesim o an konuşmaya başladı:
“Tamam kardeşim, Kahramanmaraş Türkiye’nin ilk 20 büyük şehri arasında. Bunu öğrendin. Şimdi hayatına devam edebilirsin.”
Ama ben:
“Hayır. Bir dakika. Ya diğer şehirler?”
İç ses:
“Lütfen bırak.”
Ama bırakmadım.
Çünkü ben bazen küçük bilgileri kafamda büyütüp onlardan anlam üretmeyi seviyorum. Belki de sorun budur.
Şehirler Arası Sessiz Rekabet
Türkiye’de şehirler aslında sürekli bir yarış içinde gibi. Ama bu yarış kimsenin açıkça konuşmadığı bir yarış.
İzmir:
“Ben denizliyim, rahatım, kültürlüyüm.”
Bursa:
“Ben sanayiyim ama yeşilim.”
Adana:
“Ben yemekle konuşurum.”
Kahramanmaraş ise biraz daha sakin ama kendinden emin bir profil çiziyor. Büyük şehirler listesinde yerini almış, ama bağırmadan.
Ve belki de bu yüzden dikkat çekiyor.
Çünkü her şehir bağırmak zorunda değil.
Günlük Hayatta Sıralama Takıntısı
Geçen gün markette bile bu konu aklıma geldi.
Reyonlarda dolaşırken içimden düşündüm:
“Acaba Türkiye’de market sayısına göre şehir sıralaması yapsak Kahramanmaraş kaçıncı olur?”
Sonra kendime güldüm.
Kasiyer bana baktı:
“İyi misiniz?”
“İyiyim,” dedim. “Sadece şehirler düşünüyorum.”
Bazen insanın zihni fazla aktif çalışıyor. Özellikle de İzmir’de yaşayan, çok düşünen ama çok da dalga geçen biriysen.
Sonunda Öğrendiğim Şey
“K Maraş Türkiye’nin kaçıncı büyük şehri?” sorusunun cevabı aslında tek bir sayı değil.
Evet, Kahramanmaraş Türkiye’nin büyük şehirleri arasında yaklaşık ilk 20 bandında yer alıyor. Ama asıl mesele bu değil.
Asıl mesele, bu sorunun bir arkadaş grubunda bile nasıl uzun sohbetlere dönüşebildiği.
Çünkü biz sadece şehirleri değil, birbirimizi anlamaya çalışıyoruz aslında.
Ve ben artık şunu biliyorum:
Her şehir bir sayı değil, bir hikâye.
Kahramanmaraş da bu hikâyenin sessiz ama güçlü karakterlerinden biri.